{"id":369,"date":"2013-06-24T16:41:47","date_gmt":"2013-06-24T15:41:47","guid":{"rendered":"http:\/\/platyna.org\/blog\/?p=369"},"modified":"2022-08-19T08:22:38","modified_gmt":"2022-08-19T07:22:38","slug":"dlaczego-niebo-noca-jest-czarne-o-tym-dlaczego-warto-pytac-dlaczego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/platyna.info\/blog\/2013\/06\/24\/dlaczego-niebo-noca-jest-czarne-o-tym-dlaczego-warto-pytac-dlaczego\/","title":{"rendered":"Dlaczego niebo noc\u0105 jest czarne? O tym dlaczego warto pyta\u0107 &#8220;dlaczego?&#8221;."},"content":{"rendered":"<p>Ostatnio &#8220;chodzi&#8221; po Internecie taki obrazek: <\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/platyna.info\/blog\/wp-content\/uploads\/2013\/06\/Izunia.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/platyna.info\/blog\/wp-content\/uploads\/2013\/06\/Izunia.jpg\" alt=\"Izunia\" width=\"610\" height=\"456\" class=\"alignnone size-full wp-image-370\" srcset=\"https:\/\/platyna.info\/blog\/wp-content\/uploads\/2013\/06\/Izunia.jpg 610w, https:\/\/platyna.info\/blog\/wp-content\/uploads\/2013\/06\/Izunia-300x224.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 610px) 100vw, 610px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Jak wiadomo w podpowiedziach Google pojawiaj\u0105 si\u0119 najcz\u0119\u015bciej wpisywane frazy tak wi\u0119c powinien cieszy\u0107 fakt, \u017ce ludzie s\u0105 ciekawi \u015bwiata. Moim zdaniem to zdanie w\u0142a\u015bnie tak\u0105 ciekawo\u015b\u0107 \u015bwiata pokazuje. <\/p>\n<p>Niestety u\u017cytkowniczka Izunia, kt\u00f3ra ten obrazek stworzy\u0142a\/wrzuci\u0142a tego zdania nie podziela i pytanie to wy\u015bmiewa. Ciekawi mnie, czy robi to dlatego, \u017ce jest \u015bwietna z astronomii wi\u0119c takie pytania wydaj\u0105 jej si\u0119 dziecinne i zabawne (cz\u0119sto spotykane &#8220;zboczenie zawodowe&#8221;) czy te\u017c mo\u017ce pad\u0142a ofiar\u0105 systemu edukacji, kt\u00f3ry tak naprawd\u0119 niczego nie uczy. Sk\u0142aniam si\u0119 ku tej drugiej opcji.<\/p>\n<p>System edukacji jest bardzo z\u0142y. Kiedy\u015b przynajmniej wymagano jakiej\u015b og\u00f3lnej wiedzy, kt\u00f3r\u0105 teraz nazywa si\u0119 &#8220;kuciem na pami\u0119\u0107&#8221; &#8211; wychodzono z za\u0142o\u017cenia \u017ce przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 tej wiedzy zostanie w postaci wiedzy og\u00f3lnej a przy okazji odsieje si\u0119 jednostki, kt\u00f3re nie s\u0105 w stanie intelektualnie sprosta\u0107 wymogom. Szko\u0142y, zw\u0142aszcza wy\u017csze by\u0142y instytucjami represyjnymi i post\u0119powa\u0142y zgodnie z prawem Darwina &#8211; przetrwa\u0142y najsilniejsze jednostki. <\/p>\n<p>Represyjno\u015b\u0107 ta by\u0142a jednak wzgl\u0119dna &#8211; egzaminy na wielu uczelniach by\u0142y nieobowi\u0105zkowe &#8211; zdawa\u0142o si\u0119 je jedynie gdy chcia\u0142o si\u0119 otrzyma\u0107 dyplom, nauka by\u0142a p\u0142atna, nie by\u0142o s\u0142upk\u00f3w, wska\u017anik\u00f3w, wsp\u00f3\u0142czynnik\u00f3w, impact factor\u00f3w itp. Etat na uczelni by\u0142 etatem pewnym a uczelnie posiada\u0142y autonomi\u0119 (dop\u00f3ki nie wchodzi\u0142y na politycznie \u015bliskie tematy). Co za tym idzie po przej\u015bciu etapu represyjnego mo\u017cna by\u0142o korzysta\u0107 ze wszelkich swob\u00f3d, jakie by\u0142y dost\u0119pne. Dzi\u0119ki temu wykszta\u0142ci\u0142a si\u0119 inteligencja. <\/p>\n<p>Opisany stan rzeczy utrzymuje si\u0119 w wi\u0119kszym lub mniejszym stopniu w os\u0142awionych uczelniach zachodnich &#8211; nie ma egzamin\u00f3w poprawkowych, nie wolno oszukiwa\u0107, trzeba si\u0119 uczy\u0107 (r\u00f3wnie\u017c na pami\u0119\u0107) bo zadania i projekty dalekie s\u0105 od poprawnego rozwi\u0105zania polegaj\u0105cego na odczytaniu wykresu w tre\u015bci zadania i wpisaniu ich w tabelk\u0119, czy spisania regu\u0142ek z Wikipedii, co zosta\u0142o wprowadzone u nas, pod przykrywk\u0105 &#8220;uczenia samodzielnego my\u015blenia&#8221;.<\/p>\n<p>Najwa\u017cniejsze jest jednak to \u017ce wolno zadawa\u0107 pytania, ba wr\u0119cz trzeba zadawa\u0107 pytania, zw\u0142aszcza o tzw. rzeczy praktyczne. <\/p>\n<p>Dlaczego w nocy niebo jest czarne? Ile tak naprawd\u0119 trwa rok? Jak koty pij\u0105 mleko? <\/p>\n<p>Pr\u00f3by znalezienia odpowiedzi na takie pytania publikowane s\u0105 w najwy\u017cszej punktowanych czasopismach takich jak Nature czy Science. Oto przyk\u0142ady:<\/p>\n<p>Niemiecki uczony Olbers zastanawia\u0142 si\u0119 dlaczego niebo noc\u0105 jest czarne. Stwierdzi\u0142 on \u017ce niebo nie powinno by\u0107 czarne gdy\u017c we Wszech\u015bwiecie jest za du\u017co gwiazd, powinno by\u0107 bia\u0142e a jest czarne (st\u0105d paradoks). <\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/76\/Olbers%27_Paradox_-_All_Points.gif\" alt=\"paradoks Olbersa\" \/><\/p>\n<p>Wielu naukowc\u00f3w r\u00f3wnie\u017c zada\u0142o sobie to pytanie i wielu z nich opublikowa\u0142o wyniki swoich prac w presti\u017cowych czasopismach (przodownikami s\u0105 oczywi\u015bcie naukowcy z Harvardu i NASA), np.:<br \/>\n<a href=\"http:\/\/www.nature.com\/nature\/journal\/v349\/n6308\/pdf\/349363a0.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">http:\/\/www.nature.com\/nature\/journal\/v349\/n6308\/pdf\/349363a0.pdf<\/a><br \/>\n<a href=\"http:\/\/www.sciencemag.org\/content\/226\/4677\/941.short\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">http:\/\/www.sciencemag.org\/content\/226\/4677\/941.short<\/a><br \/>\n<a href=\"http:\/\/www.osti.gov\/energycitations\/product.biblio.jsp?osti_id=4304644\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">http:\/\/www.osti.gov\/energycitations\/product.biblio.jsp?osti_id=4304644<\/a><\/p>\n<p>Tu jest \u015bwietny filmik, kt\u00f3ry daje &#8220;\u0142opatologiczn\u0105&#8221; odpowied\u017a na to pytanie:<\/p>\n<p><object width=\"560\" height=\"315\"><param name=\"movie\" value=\"https:\/\/www.youtube.com\/v\/gxJ4M7tyLRE?hl=pl_PL&amp;version=3\"><\/param><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\"><\/param><param name=\"allowscriptaccess\" value=\"always\"><\/param><embed src=\"https:\/\/www.youtube.com\/v\/gxJ4M7tyLRE?hl=pl_PL&amp;version=3\" type=\"application\/x-shockwave-flash\" width=\"560\" height=\"315\" allowscriptaccess=\"always\" allowfullscreen=\"true\"><\/embed><\/object><\/p>\n<p>Inne ciekawe pytanie &#8211; jak koty pij\u0105 mleko?:<br \/>\n<a href=\"http:\/\/www.sciencemag.org\/content\/330\/6008\/1231.short\">http:\/\/www.sciencemag.org\/content\/330\/6008\/1231.short<\/a><br \/>\nKto to napisa\u0142? Naukowcy z Wy\u017cszej Szko\u0142y Gotowania na Gazie? Nie, z MIT. Powy\u017cszy artyku\u0142 jest bardzo s\u0142awny, pisa\u0142y o nim praktycznie wszystkie popularne gazety takie jak TIME czy Guardian:<br \/>\n<a href=\"http:\/\/www.guardian.co.uk\/science\/2010\/nov\/11\/cats-cunning-physics-lap-milk\">http:\/\/www.guardian.co.uk\/science\/2010\/nov\/11\/cats-cunning-physics-lap-milk<\/a><br \/>\n<a href=\"http:\/\/newsfeed.time.com\/2010\/11\/12\/the-incredible-science-behind-the-the-drinking-kitty\/\">http:\/\/newsfeed.time.com\/2010\/11\/12\/the-incredible-science-behind-the-the-drinking-kitty\/<\/a><br \/>\n<a href=\"http:\/\/newsfeed.time.com\/2010\/11\/12\/the-incredible-science-behind-the-the-drinking-kitty\/\">http:\/\/www.bbc.co.uk\/news\/science-environment-11717510<\/a><\/p>\n<p>Zw\u0142aszcza polecam ten ostatni link, gdy\u017c s\u0105 filmiki, takie jak ten:<\/p>\n<p><object width=\"420\" height=\"315\"><param name=\"movie\" value=\"https:\/\/www.youtube.com\/v\/BlhaGk0i4Q8?version=3&amp;hl=pl_PL\"><\/param><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\"><\/param><param name=\"allowscriptaccess\" value=\"always\"><\/param><embed src=\"https:\/\/www.youtube.com\/v\/BlhaGk0i4Q8?version=3&amp;hl=pl_PL\" type=\"application\/x-shockwave-flash\" width=\"420\" height=\"315\" allowscriptaccess=\"always\" allowfullscreen=\"true\"><\/embed><\/object><\/p>\n<p>Jak d\u0142ugo trwa rok? Czy zawsze trwa tyle samo?<br \/>\n<a href=\"http:\/\/onemansblog.com\/2011\/11\/26\/how-long-one-year-earth\/\">http:\/\/onemansblog.com\/2011\/11\/26\/how-long-one-year-earth\/<\/a><br \/>\n<a href=\"http:\/\/www.scientificamerican.com\/article.cfm?id=earth-rotation-summer-solstice\">http:\/\/www.scientificamerican.com\/article.cfm?id=earth-rotation-summer-solstice<\/a><\/p>\n<p>Filmik:<\/p>\n<p><object width=\"560\" height=\"315\"><param name=\"movie\" value=\"https:\/\/www.youtube.com\/v\/9Ml4_Jv_HkE?version=3&amp;hl=pl_PL\"><\/param><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\"><\/param><param name=\"allowscriptaccess\" value=\"always\"><\/param><embed src=\"https:\/\/www.youtube.com\/v\/9Ml4_Jv_HkE?version=3&amp;hl=pl_PL\" type=\"application\/x-shockwave-flash\" width=\"560\" height=\"315\" allowscriptaccess=\"always\" allowfullscreen=\"true\"><\/embed><\/object><\/p>\n<p>B\u0119d\u0105c na studiach zauwa\u017cy\u0142am dziwne zjawisko &#8211; gdy na wyk\u0142adach lub innych zaj\u0119ciach prowadz\u0105cy czasem zada\u0142 pytania &#8211; chocia\u017cby podstawowe &#8211; odpowiada\u0142a mu absolutna cisza &#8211; chyba \u017ce wyrwa\u0142am si\u0119 ja lub, kt\u00f3ra\u015b z innych tzw. dobrych studentek. Rozumiem &#8211; 3xZ i wi\u0119kszo\u015b\u0107 student\u00f3w ju\u017c tego nie pami\u0119ta (chocia\u017c je\u015bli na III roku biologii molekularnej nie pami\u0119ta si\u0119, \u017ce puryny to adenina i guanina to kiepsko). <\/p>\n<p>Niemniej najbardziej zdziwi\u0142o mnie to, i\u017c najg\u0142\u0119bsza cisza i przera\u017cenie w oczach by\u0142o wtedy, gdy wyk\u0142adowca pyta\u0142, czy rozumiemy to, co do nas m\u00f3wi. Czasem, gdy problem by\u0142, bardzo skomplikowany cisza robi\u0142a si\u0119 wr\u0119cz niezr\u0119czna. Cisza ta r\u00f3wnie\u017c by\u0142a przerywana jedynie przez tzw. dobre studentki, w\u0142a\u015bciwie tylko ja i jedna jeszcze kole\u017canka by\u0142y\u015bmy w stanie publicznie si\u0119 przyzna\u0107, \u017ce nie rozumiemy. Wyk\u0142adowcy zawsze wykazywali si\u0119 zrozumieniem i t\u0142umaczyli jeszcze raz, inaczej. Podobnie by\u0142o z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 zadawania pyta\u0144 &#8211; pada\u0142y one praktycznie zawsze z tych samych ust. <\/p>\n<p>Dlaczego wi\u0119kszo\u015b\u0107 student\u00f3w nie \u015bmia\u0142a nic odpowiedzie\u0107 na proste z pozoru pytanie: czy rozumiesz? <\/p>\n<p>Mam na to w\u0142asn\u0105 teori\u0119 wynikaj\u0105c\u0105 z obserwacji. Wprawdzie standardowy polski system edukacji mnie omin\u0105\u0142, bo mia\u0142am indywidualny program nauczania, jednak\u017ce dobrym \u017ar\u00f3d\u0142em danych s\u0105 rozmowy z osobami, kt\u00f3re przychodzi\u0142y do mnie, abym im pomaga\u0142a w nauce (a by\u0142o ich wiele, w tym grupy). Mam taki zwyczaj, \u017ce udzielam takiej pomocy bezp\u0142atnie, z przedmiot\u00f3w, kt\u00f3re mnie szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105. <\/p>\n<p>Mimo i\u017c dystans mi\u0119dzy mn\u0105 a kolegami jest daleko mniejszy ni\u017c mi\u0119dzy wyk\u0142adowc\u0105 a studentem to wyci\u0105gni\u0119cie odpowiedzi (tak lub nie) na pytanie, &#8220;czy rozumiesz?&#8221; by\u0142o cz\u0119sto bardzo trudne. Generalnie s\u0142uchano tego, co m\u00f3wi\u0119 jak prawdy objawionej &#8211; dopiero po kilku spotkaniach forma zmienia\u0142a si\u0119.<\/p>\n<p>Kolejnym strasznym pytaniem, jakie zadawa\u0142am, by\u0142o pytanie &#8220;dlaczego?&#8221;. <\/p>\n<p>Podam taki przyk\u0142ad: kiedy\u015b poprosi\u0142am kole\u017cank\u0119, aby wymieni\u0142a najprostsze kwasy organiczne. Wymieni\u0142a w\u015br\u00f3d nich kwas w\u0119glowy. Powiedzia\u0142am jej, \u017ce kwas w\u0119glowy nie jest kwasem organicznym, a ona mi na to: &#8220;no jak to, przecie\u017c ma w\u0119giel i wod\u00f3r&#8221; a zwi\u0105zki organiczne to zwi\u0105zki w\u0119gla i wodoru (znana regu\u0142ka). Z jednej strony by\u0142am w szoku, \u017ce studentka II roku biologii nie wie, \u017ce kwas w\u0119glowy to kwas nieorganiczny, ale z drugiej strony cieszy\u0142am si\u0119, \u017ce potrafi uzasadni\u0107, to co m\u00f3wi na podstawie wiedzy, kt\u00f3r\u0105 ma i nie traktuje tego, co m\u00f3wi\u0119 jak prawd\u0119 objawion\u0105 (hura przesz\u0142y\u015bmy ten etap). Wszystkie znane jej zwi\u0105zki w\u0119gla i wodoru to by\u0142y zwi\u0105zki organiczne wi\u0119c kwas w\u0119glowy te\u017c. Niewiele ju\u017c by\u0142o czasu, wi\u0119c po prostu pokaza\u0142am jej w ksi\u0105\u017cce, \u017ce kwas w\u0119glowy jest nieorganiczny.<br \/>\nPrzy nast\u0119pnym spotkaniu powtarza\u0142y\u015bmy materia\u0142 ju\u017c przerobiony, ponownie poprosi\u0142am o wymienienie prostych kwas\u00f3w organicznych &#8211; nie wymieni\u0142a w\u0119glowego.<br \/>\n&#8211; A w\u0119glowy? &#8211; zapyta\u0142am.<br \/>\n&#8211; W\u0119glowy nie jest organiczny &#8211; odpowiedzia\u0142a.<br \/>\n&#8211; A dlaczego nie? Przecie\u017c zawiera w\u0119giel i wod\u00f3r.<br \/>\nI w tym momencie nast\u0105pi\u0142 &#8220;error&#8221; &#8211; pop\u0142och w oczach, tak jakbym ja by\u0142a dziekanem, kt\u00f3ry ma zdecydowa\u0107, czy ona zostanie na studiach albo b\u0119dzie w og\u00f3le \u017cy\u0107.<br \/>\n&#8211; No bo m\u00f3wi\u0142a\u015b, \u017ce nie jest i w ksi\u0105\u017cce tak jest.<br \/>\n&#8211; No ale dlaczego? &#8211; upiera\u0142am si\u0119.<br \/>\n&#8211; Nie wiem&#8230;nikt nie t\u0142umaczy\u0142 tego&#8230;<br \/>\nZada\u0142am jej, aby zrobi\u0142a sobie ma\u0142e badania i sprawdzi\u0142a, dlaczego kwas w\u0119glowy nie jest organiczny i porozmawiamy o tym nast\u0119pnym razem i je\u015bli b\u0119dzie mia\u0142a jakie\u015b pytania, to odpowiem, wyja\u015bni\u0119 &#8211; znalaz\u0142a, zada\u0142a pytania &#8211; my\u015bl\u0119 \u017ce skorzysta\u0142a na tym wi\u0119cej ni\u017c tylko informacje, czym si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105 organiczne zwi\u0105zki w\u0119gla od nieorganicznych. <\/p>\n<p>Takich sytuacji by\u0142o wiele. Mam wra\u017cenie, \u017ce tych ludzi nie do\u015b\u0107, \u017ce si\u0119 nie uczy zadawa\u0107 pyta\u0144, to jeszcze im si\u0119 wpaja, \u017ce nie wiedzie\u0107 czego\u015b to znaczy by\u0107 g\u0142upim. Program w gimnazjum jest zbiorem prawd objawionych dla os\u00f3b w gimnazjum, a je\u015bli ju\u017c nie jeste\u015b w gimnazjum i tego nie rozumiesz, to jeste\u015b g\u0142upi. Je\u015bli przeszed\u0142e\u015b gimnazjum i nie rozumiesz, \u017ce kwas w\u0119glowy jest nieorganiczny, to jeste\u015b g\u0142upi, musisz to ukry\u0107 i przyj\u0105\u0107 za pewnik, \u017ce tak jest, inaczej narazisz si\u0119 na \u015bmieszno\u015b\u0107. <\/p>\n<p>Pytanie &#8220;dlaczego?&#8221; &#8211; tak fundamentalne dla nauki, jest w naszym systemie pytaniem cz\u0142owieka g\u0142upiego, a nie cz\u0142owieka, przed kt\u00f3rym w\u0142a\u015bnie otwiera si\u0119 brama do wiedzy. Wiedzy zbudowanej w\u0142a\u015bnie na tym pytaniu. <\/p>\n<p>Przyk\u0142ady na potwierdzenie tej tezy mo\u017cna mno\u017cy\u0107. Niedawno przyjecha\u0142 do nas na Wydzia\u0142 noblista &#8211; <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_Cech\" title=\"Thomas R. Cech\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Thomas R. Cech<\/a> (wielka szycha bada\u0144 nad struktur\u0105 RNA). Wyg\u0142osi\u0142 on wyk\u0142ad otwarty, kt\u00f3ry by\u0142 generalnie do\u015b\u0107 lekki &#8211; wida\u0107 by\u0142o, \u017ce by\u0142 kierowany raczej do student\u00f3w &#8211; w podstawowe wiadomo\u015bci z biologii molekularnej typu czym jest telomeraza, by\u0142y wplecione &#8220;zajawki&#8221; jego bada\u0144. Po wyk\u0142adzie przys\u0142a pora na pytania. Zdziwi\u0142o mnie, i\u017c jedynym studentem, kt\u00f3ry zada\u0142 mu pytanie by\u0142am ja &#8211; zwr\u00f3ci\u0142am uwag\u0119 na to, i\u017c nie rozwin\u0105\u0142 jednego tematu, kt\u00f3ry zamierza\u0142 rozwin\u0105\u0107 i kt\u00f3ry  &#8211; przyzna\u0142, \u017ce faktycznie i pospieszy\u0142 z wyja\u015bnieniami. Dla zainteresowanych: chodzi\u0142o o to czy bia\u0142ko TPP1 tylko aktywuje, czy te\u017c r\u00f3wnie\u017c stymuluje telomeraz\u0119 do wyd\u0142u\u017cania telomer\u00f3w. <\/p>\n<p>Pozosta\u0142ymi osobami, kt\u00f3re zadawa\u0142y pytania, byli pracownicy naukowi Wydzia\u0142u. No bo jak to&#8230;student powie nobli\u015bcie, \u017ce co\u015b niedostatecznie wyt\u0142umaczy\u0142? Oj nie wypada. Ja, na szcz\u0119\u015bcie, nie mam takich dylemat\u00f3w. Pozwolono zadawa\u0107 pytania, to zadaj\u0119, dzi\u0119ki temu lepiej zrozumia\u0142am to, co prof. Cech m\u00f3wi\u0142, jestem bogatsza o now\u0105 wiedz\u0119, nikt mnie nie zjad\u0142, nikt nie by\u0142 zgorszony, nikt mnie nie ukara\u0142&#8230;<\/p>\n<p>Do czego zmierza ten ca\u0142y d\u0142ugi wyw\u00f3d? Ot\u00f3\u017c do tego, \u017ce warto zadawa\u0107 pytania, szczeg\u00f3lnie warto zadawa\u0107 je o rzeczy wok\u00f3\u0142 nas &#8211; o to, co nas bezpo\u015brednio otacza, co jest dla nas widoczne &#8211; bo to ma najwi\u0119kszy na nas wp\u0142yw &#8211; cz\u0142owiek, kt\u00f3ry zadaje pytanie &#8220;dlaczego niebo noc\u0105 jest czarne?&#8221; jest cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie da\u0142 sobie szans\u0119, aby sta\u0107 si\u0119 cz\u0142owiekiem m\u0105drym &#8211; gdy\u017c stwierdzi\u0142, \u017ce czego\u015b nie wie, mia\u0142 odwag\u0119 zapyta\u0107 i najprawdopodobniej znajdzie odpowied\u017a.  <\/p>\n<p>Nie jestem odosobniona w tym temacie &#8211; oddajmy g\u0142os wielkiemu fizykowi i wyk\u0142adowcy &#8211; Richardowi Feynmanowi:<\/p>\n<p><object width=\"560\" height=\"315\"><param name=\"movie\" value=\"https:\/\/www.youtube.com\/v\/2tHvJwnn8ks?hl=pl_PL&amp;version=3\"><\/param><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\"><\/param><param name=\"allowscriptaccess\" value=\"always\"><\/param><embed src=\"https:\/\/www.youtube.com\/v\/2tHvJwnn8ks?hl=pl_PL&amp;version=3\" type=\"application\/x-shockwave-flash\" width=\"560\" height=\"315\" allowscriptaccess=\"always\" allowfullscreen=\"true\"><\/embed><\/object><\/p>\n<p>Tak w\u0142a\u015bnie jest &#8211; natura to zbi\u00f3r prostych regu\u0142 &#8211; komplikacja wyp\u0142ywa z wielo\u015bci efekt\u00f3w tych regu\u0142. Aby to zrozumie\u0107, nale\u017cy przede wszystkim pyta\u0107 o te proste regu\u0142y i te proste regu\u0142y nale\u017cy rozumie\u0107. Feynman m\u00f3wi, \u017ce reporterzy zadaj\u0105 mu pytania o najnowsze odkrycia w fizyce, o ostateczne rezultaty, a \u017caden z nich nie zapyta o proste, zwyczajne zjawiska &#8211; chocia\u017cby na ulicach, nikt nie pyta o kolory o skrzyd\u0142a motyli. <\/p>\n<p>T\u0142umaczy\u0142am r\u00f3\u017cnym osobom chemi\u0119, zaczynaj\u0105c od t\u0142umaczenia, jak i dlaczego uk\u0142ad okresowy pierwiastk\u00f3w wygl\u0105da tak, a nie inaczej &#8211; i nagle skomplikowane reakcje chemiczne stawa\u0142y si\u0119 o wiele prostsze do rozumienia. <\/p>\n<p>Wielki fizyk Izaak Newton zada\u0142 sobie pytanie, dlaczego jab\u0142ka spadaj\u0105 na ziemi\u0119, odkry\u0142 oddzia\u0142ywanie, kt\u00f3re jest proste, ale kt\u00f3rego natura zabi\u0142a naukowcom solidnego \u0107wieka &#8211; bo to w\u0142a\u015bnie oddzia\u0142ywania grawitacyjne s\u0105 ko\u015bci\u0105 w gardle fizycznych &#8220;teorii wszystkiego&#8221; &#8211; teorii wzgl\u0119dno\u015bci, modelu standardowego, teorii strun itd. <\/p>\n<p>To nie ludzie s\u0105 g\u0142upi Izuniu, to szko\u0142a jest g\u0142upia. Ta, kt\u00f3ra w Tobie zasia\u0142a prze\u015bwiadczenie, \u017ce zadawanie pyta\u0144 o rzeczy podstawowe, o te feynmanowskie proste regu\u0142y, jest g\u0142upie.<\/p>\n<p>Szkolnictwo i nauka nie s\u0105 po to, aby du\u017co sztywnych, powa\u017cnych ludzi mia\u0142o zaj\u0119cie i autorytet, aby by\u0142y pi\u0119kne szklane budynki czy monumentalne sale wyk\u0142adowe oraz aby sz\u0142o na to mn\u00f3stwo pieni\u0119dzy podatnik\u00f3w. <\/p>\n<p>Nauka jest po to, aby dowiedzie\u0107 si\u0119 wi\u0119cej o \u015bwiecie. Dowiedzie\u0107 si\u0119 wi\u0119cej mo\u017cna tylko zadaj\u0105c fundamentalnie pytanie &#8220;dlaczego?&#8221;. Szkolnictwo jest po to, aby o tym fakcie naucza\u0107, przygotowuj\u0105c do zadawania pyta\u0144, wa\u017cnych w okre\u015blonej dziedzinie (od stolarstwa po fizyk\u0119 kwantow\u0105) i na okre\u015blonym poziomie abstrakcji, kt\u00f3ry sami wybierzemy. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ostatnio &#8220;chodzi&#8221; po Internecie taki obrazek: Jak wiadomo w podpowiedziach Google pojawiaj\u0105 si\u0119 najcz\u0119\u015bciej wpisywane frazy tak wi\u0119c powinien cieszy\u0107 fakt, \u017ce ludzie s\u0105 ciekawi \u015bwiata. Moim zdaniem to zdanie w\u0142a\u015bnie tak\u0105 ciekawo\u015b\u0107 \u015bwiata pokazuje. Niestety u\u017cytkowniczka Izunia, kt\u00f3ra ten obrazek stworzy\u0142a\/wrzuci\u0142a tego zdania nie podziela i pytanie to wy\u015bmiewa. Ciekawi mnie, czy robi to [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[322],"tags":[309,115,311,116,153,310,308,117,307,149,306],"class_list":["post-369","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-naukowe","tag-astronomia","tag-biologia","tag-cech","tag-chemia","tag-edukacja","tag-feynman","tag-fizyka","tag-nauka","tag-przyroda","tag-studia","tag-szkolnictwo"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/platyna.info\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/369"}],"collection":[{"href":"https:\/\/platyna.info\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/platyna.info\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/platyna.info\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/platyna.info\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=369"}],"version-history":[{"count":22,"href":"https:\/\/platyna.info\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/369\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1178,"href":"https:\/\/platyna.info\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/369\/revisions\/1178"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/platyna.info\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=369"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/platyna.info\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=369"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/platyna.info\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=369"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}